Bestaande Woning Bouw






Beeld tussen cultuurhistorie en gebruik

30 juni, 2014 | door Martin Liebregts

Serie over de vooroorlogse woningbouw -3-

Het beeld in haar variaties

In de periode 1910-1940 zijn er een kwartmiljoen sociale woningen gebouwd in verschillende stedenbouwkundige en architectonische entiteiten. De kleinschalige tuindorpen met hun traditionele architectuur (Oud-Philips Dorp, Vreewijk), de tuindorpen gebouwd met nieuwe materialen en architectuuropvattingen (Betondorp, Kiefhoek) en de grote stedelijke blokken, veelal in de Amsterdamse Schooltraditie. De stedenbouw en architectuur weerspiegelen de diversiteit aan maatschappelijke opvattingen, die veelal aan een ontwerp ten grondslag liggen. Als er gesproken wordt over de vooroorlogse sociale woningbouw is er geen sprake van één beeld, maar van vele variaties. Echter wat ze allemaal kenmerken, is oog voor detail en de samenhang van het blok als beeldcompositie (1).
De aanpak in de eenentwintigste eeuw zal altijd gericht zijn op het samenspel tussen de (her)waardering van het oorspronkelijke stedenbouwkundige en architectonische geheel en het ruimte bieden aan eigentijds wonen. Het wonen moet voorop staan, met begrip voor de cultuurhistorische eigenheid.

Dilemma’s vanuit het gebruik

In de praktijk zitten bewoners niet te wachten op een monumentale aanpak, maar op een comfortabele, betaalbare woning, die ook nog gekenmerkt wordt door een bepaalde sfeer. Bij het herstel van een deel van het oorspronkelijke beeld ontstaat een reeks van problemen over maatregelen, die invloed hebben op het gebruik van de woning:

In dit spanningsveld moet een evenwicht gezocht worden tussen beeld en gebruik, waarbij het essentieel is dat er draagvlak is voor de oplossing bij alle betrokkenen.

Zoeken naar evenwicht

Het zal duidelijk zijn dat de oplossing in de praktijk niet bestaat en dat het zoeken naar een passend antwoord er een is van vallen en opstaan. Het gaat hierbij niet alleen om de ‘kale’ feiten, maar (persoonlijke) waardering en uiteenlopende emoties spelen hierbij ook een rol. Het is dus geen eenvoudige optel- en aftreksom. Juist dit maakt het ontwerpen in een context, waarbij het gebruik de leidraad vormt, extra boeiend, met alle strubbelingen die erbij horen.

Bronnen/verwijzingen

(1) Diverse artikelen/boeken, die het onderwerp van dit artikel op onderdelen behandelen:
1. ‘Nostalgie, romantiek of eigenheid?’, Martin Liebregts en Sandra Arts, Renovatie, jaargang 4, nr. 5/6 (december 2009)
2. ‘Tussen ornament en traditie’, Martin Liebregts, Kennisbank Bestaandewoningbouw.nl, 30 maart 2011
3. ‘Monumenten van de sociale woningbouw: de herwaardering van de vooroorlogse sociale woningbouw’, Martin Liebregts, Kennisbank Bestaandewoningbouw.nl, 12 september 2011
4. ‘Het blok als onderscheidende eenheid: het verhaal van Oud-Philipsdorp’, Martin Liebregts en Roel Simons, Kennisbank Bestaandewoningbouw.nl, 8 november 2011
5. ‘Reflectie: schoonheid, uiterlijk of harmonie’, Martin Liebregts, Kennisbank Bestaandewoningbouw.nl, 17 januari 2012
6. ‘Reflectie: de gevel van het blok als eenheid’, Martin Liebregts en Sandra Arts, Kennisbank Bestaandewoningbouw.nl, 16 maart 2012
7. ‘Reflectie: het gevoel van schoonheid, de basis voor vernieuwing voor de gebruiker’, Martin Liebregts en Sandra Arts, Kennisbank Bestaandewoningbouw.nl, 31 mei 2012
8. ‘Aantekeningen: lijnenspel, details en beeldkwaliteit’, Martin Liebregts. Kennisbank Bestaandewoningbouw.nl, 18 september 2012
9. ‘Voetafdrukken van de samenleving’, Martin Liebregts, Kennisbank Bestaandewoningbouw.nl, 12 februari 2013
10. ‘De eigenheid van een vooroorlogs buurtje’, Martin Liebregts en Roel Simons, Kennisbank Bestaandewoningbouw.nl, 23 oktober 2013
11. ‘Tivoli, een tuindorp aan de rand van twee gemeenten’, Martin Liebregts, Kennisbank Bestaandewoningbouw.nl, 26 november 2013
12 ‘De laan als verbindend element, Plataanbuurt Philipsdorp’, Martin Liebregts en Roel Simons, Kennisbank Bestaandewoningbouw.nl, 10 december 2013
13. ‘Wonen in traditie, tijdsbeelden van een mijnwerkerskolonie’, Martin Liebregts e.a., Voerendaal, juni 2005

Print dit artikel Print dit artikel

Categorie: de vooroorlogse woningbouw, Series, Stedenbouw en architectuur, Voorraad, Wonen| Reacties uitgeschakeld voor Beeld tussen cultuurhistorie en gebruik

Je kunt niet meer reageren!