Bestaande Woning Bouw






bouwen zonder uitstoot

13 januari, 2016 | door Haico van Nunen

Door: Haico van Nunen en Yuri van Bergen

Deel 4, in een serie over een groene industriële revolutie!
De belangrijke milieutop in Parijs is net achter de rug en het doel voor 2050 is vastgelegd in ingewikkelde prestaties. Als we deze prestaties omschrijven dan is het doel eigenlijk heel simpel: nagenoeg geen CO2 uitstoot meer in 2050 (1)! Maar in hoeverre wijkt dit dan af van de duurzaamheidsambitie die in gang is gezet vanuit Kyoto en eerdere Europese afspraken? We waren toch al duurzaam bezig?


In de jaren negentig zijn de principes van ‘People, Planet , Profit’ (2) in zwang gekomen. De Nederlandse ambitie die geldend was vóór de klimaattop in Parijs kwam er in het kort op neer dat we binnen nu en vijf jaar meer dan 20 procent van onze CO2 uitstoot bespaard moeten hebben ten opzichte van twintig jaar geleden (3). Als we dit beleid zouden blijven volgen dan hebben we in 2050 ongeveer 40 procent behaald, en dat is niet genoeg. Tijdens de klimaattop werd benadrukt dat de noodzaak voor CO2 reductie hoger ligt. Dus willen we de opwarming van de aarde tegen gaan dan is een andere strategie en beleid zeker nodig. De ambitie die op de klimaattop in Parijs is vastgelegd richt zich op meer dan 80 procent CO2 reductie in 2050 ten opzichte van 1990. Dat is dus een verdubbeling van de ambitie die we als overheid al hadden.
Om deze ambitie te verwezenlijken zal er een hoop moeten veranderen. Maar helaas is er niemand die ver de toekomst in kan kijken. Zeg nu zelf, tien jaar geleden had niemand gehoord van een smartphone en ook een elektrische auto was voor de consument totaal onbekend. Terwijl deze producten vandaag de gewoonste zaak van de wereld zijn.
Het doel in Parijs is gesteld en het is duidelijk dat we een hoge ambitie in te vullen hebben en wat we nu maken niet de uiteindelijke oplossing voor de toekomst is. Er is dus echt werk aan de winkel. In de vorige artikelen is aangegeven dat er een groene industriële revolutie nodig is. De maatschappelijke opgave voor onze samenleving maakt duidelijk waarom (4).

Van woning naar voetafdruk
Een ding is zeker, het wonen in 2050 zal anders zijn. Misschien niet het wonen zelf, maar er zal naar alle waarschijnlijkheid geen fossiele brandstof meer aan te pas komen (5). In mijn proefschrift (6) werd al duidelijk dat om een reductie van de milieulast op het wonen te verwezenlijken niet enkel de opgave van minder energieverbruik of duurzame energie centraal staat, maar ook de bouw en het onderhoud een belangrijke rol speelt. Een structurele verbetering van onze woningvoorraad is noodzakelijk. We zullen naast het langer instandhouden van onze woningen ook oplossingen moeten bedenken waarbij de traditie van het vervangen of toevoegen van materialen wordt omgebogen naar het kringloopdenken.
Er zijn namelijk twee manieren om de gewenste ambitie uit Parijs te realiseren. De eerste weg is nieuwbouw (7). Binnen enkele jaren mogen er volgens de wet alleen nog maar woningen gemaakt worden die nagenoeg geen CO2 uitstoten. En aangezien de levensduur van deze woningen voorbij 2050 ligt voldoen deze automatisch aan het doel. Maar nieuwbouw is slechts een beperkt deel van de voorraad, waardoor in 2050 slechts een achtste deel van de voorraad volgens deze ambitie is gebouwd (8). De andere weg die bewandeld moet worden is het zoeken naar nieuwe oplossingen voor de bestaande woningvoorraad. Het zijn de miljoenen woningen die er nu al staan en aangepast moeten worden in de komende jaren, waarbij het kringloopdenken het vertrekpunt moet zijn.
De industrie is daarom nu aan zet om de huidige producten en technieken naar een hoger niveau te brengen, zodat aan deze ambitie kan worden voldaan. De opgave is er groot genoeg voor, maar dat zal allemaal niet in een keer gaan plaats vinden. De grote opgave van woningverbetering is namelijk gebaseerd op een harmonieuze combinatie van alle elementen, een ideaal van People, Planet, Profit.


Bronnen:
(1) COP21 in Parijs van 30 november 12 december 2015. Een belangrijk uitkomst van COP21 is dat alle 195 aanwezige landen het akkoord hebben goedgekeurd, dit bijvoorbeeld in tegenstelling tot het Kyoto verdrag waar grote spelers zoals de VS niet tekenden. Daarnaast wordt de maximale opwarming op 1,5 graden gezet, en daarvoor moeten broeikasgassen zo snel mogelijk gereduceerd worden. vanaf 2050 moet er dan een balans zijn tussen emissies en opname. Met die laatste uitspraak maakt deze COP een belangrijke stap. Om dit alles mogelijk te maken worden meer financiële middelen uitgetrokken, veelal door d e ontwikkelde landen te betalen om de onderontwikkelde landen te steunen.
(2) Het begrip People, Profit, Planet is geïntroduceerd door John Elkington in 1994 (triple bottom line)
(3) De Nederlandse overheid hanteert een ambitie van 20% reductie. Urgenda geeft in de klimaatzaak aan dat deze ambitie niet toereikend is en dat de overheid meer moet doen.
(4) Kyoto is een van de belangrijkste klimaat bijeenkomsten geweest, maar er zijn nagenoeg jaarlijks van deze bijeenkomsten.
(5) De CO2 uitstoot voor de gebouwde omgeving bedraagt in 2050 ongeveer 7 Mton, Roadmap towards a competititeve low-carbon economy in 2050
(6) Assessment of the Sustainability of Flexible building. The Improved Factor Method:
service life prediction of buildings in the Netherlands, applied to life cycle assessment. (H. van Nunen, 2010)
(7) Vanaf 2020 moet alle nieuwbouw energieneutraal zijn, Nearly energy zero vanuit Brussel opgelegd https://ec.europa.eu/energy/en/topics/energy-efficiency/buildings
(8) In 2050 zijn er naar verwachting 8,4 miljoen woningen in Nederland. De laatste 1,2 miljoen hebben nagenoeg geen CO2 uitstoot meer. Dat is ongeveer een achtste van de voorraad.
(9) (a) ‘Een groene industriële revolutie!’, Yuri van Bergen en Haico van Nunen, kennisbank bestaandewoningbouw.nl, december 2015
(b) ‘De industrie achter het bouwen’, Yuri van Bergen en Haico van Nunen, kennisbank bestaandewoningbouw.nl, december 2015
(c) ‘Innovatie aan de lopende band’, Yuri van Bergen en Haico van Nunen, Kennisbank bestaandewonignbouw.nl, december 2015

Print dit artikel Print dit artikel

Categorie: Bewoners aan de knoppen, Duurzaamheid, Serie van één| 2 Reacties »

2 Reacties op “bouwen zonder uitstoot”

  1. Reactie door: Jos Lichtenberg 15 januari, 2016 om 02:35

    Beste Haico en Yuri,

    Goed om het even allemaal scherp neer te zetten.
    De discussie die het bij mij oproept is o.a.:
    1. De klimaatconferentie wordt in het algemeen als succes beschouwd. Echter we doen net of de gevolgen van 1,5 graad opwarming wel zijn te overzien, alsof we er daarmee zijn. Dat is een absoluut verkeerd beeld. We zijn idd opgeschoven van erger naar minder erg. Zodra het bewustzijn doordringt wat die 1,5 graad nog steeds betekent zal de broekriem nog steviger moeten worden aangehaald. Het kwaad is dan al weer verder geschied. Dat nog afgezien van het feit dat we nu net doen of we precies weten wat de opwarming zal zijn. Alles is op basis van modellen en zoals we weten zit daar een +/- marge op. Het kan meevallen, maar ook tegenvallen. Over die marge (in feite een risico factor) wordt weinig gepraat.
    2 Waarom wachten we met energie neutrale nieuwbouw tot 2020. Straks moeten we de woningen die we vandaag bouwen alsnog weer een keer energie neutraal maken. Is dat niet een merkwaardige gedachte? Dat gevoel bekruipt me ook bij het programma’bijna energie neutraal’. Waarom in hemelsnaam ‘BIJNA’. Waarom krijgen we bij nieuwbouw niet als taakstelling mee om een aanzienlijk energieoverschot te realiseren, zodat we iets van de trager op gang komende bestaande voorraad compenseren. Het belang daarvan is dat de opwarming wordt beperkt als we dezelfde doelen sneller realiseren.
    3. Het gaat in de bouw natuurlijk niet alleen om het energiegebruik van woningen. De U-bouw heeft ook nog een aardige uitdaging.

    Ik vind in het licht van bovenstaande, de afwachtende attitude van de maatschappij (en in dit kader in het bijzonder van de bouwwereld) buitengewoon zorgelijk. Hoe krijgen we een koerswijziging van dit logge schip gerealiseerd?

    Jos Lichtenberg

  2. Reactie door: Menno Hartsema 18 februari, 2016 om 15:04

    Helemaal mee eens dat het niet alleen gaat om minder energieverbruik of duurzame energie, maar ook de bouw en het onderhoud een belangrijke rol spelen.
    Het kringloopdenken geld niet alleen op materiaal niveau, maar ook voor het gebouw. Soms wordt gedacht dat vervangende nieuwbouw een enorme verbetering en daarmee besparing betekend. Echter vergeet men de forse investering in materialen en daarmee grondstoffen, energie/CO2 van nieuwbouw.