Bestaande Woning Bouw






De belofte van duizend woningen per dag

21 september, 2017 | door Yuri van Bergen

(Leestijd 5-7 minuten)

Door: Yuri van Bergen

Spannende tijden breken aan. In de troonrede sprak de koning zich uit over het belang dat de afspraken uit het klimaatakkoord van Parijs stevig verankerd moeten worden in beleid (1). Afgelopen week werd er door het ministerie van Binnenlandse Zaken vooruit gelopen op het regeerakkoord door te zeggen dat de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad topprioriteit krijgt (2). Helaas waren er ook realistischere geluiden te lezen zoals in de Trouw waar de voorman van de Taskforce Bouwagenda de urgentie en realiteit van duizend woningen per dag binnen een ambitieus kader plaatst (3). De boodschap is voor mij in ieder geval helder, het gaat gebeuren. Na een halve eeuw praten en denken over duurzaamheid en wonen starten we een nieuwe traditie van INNOVATIE en DOEN!

Vergeet nieuwbouw en kijk voorbij de sociale huursector. In Nederland is meer dan de helft van de woningen het eigendom van een particulier of organisatie (Beleggers, VvE e.d.). We praten over schaal en tempo maar onze grootste beperking dat zijn we zelf. Maar de vorm van eigendom wordt steeds minder interessant (zeker bij een circulaire praktijk) nu er een concreet doel is gezet. Het succes wordt gemaakt door het tempo waarin een oplossing zichzelf weet te herhalen.

een nieuwe traditie

Er is een op zich merkwaardig fenomeen in de bouw dat we ieder complex of in het geval van particulieren iedere woning als een nieuwe opgave zien. Des te merkwaardiger omdat met name de naoorlogse woningvoorraad gekenmerkt wordt door uniformiteit en standaardisatie. Wanneer je kijkt naar componenten zoals dak, gevel of installatie zie je dat het uiteindelijk maar om een beperkt aantal typen gaat die eindeloos herhaald en gecombineerd zijn. Als je zo gaat kijken en denken besef je dat je oplossingen kunt bedenken die breed toe te passen zijn en bovendien voldoende ruimte bieden om te voldoen aan specifieke wensen van bewoners. Bouwen in de serie van 1 krijgt dan de ruimte die grootschalige aanpak kan bieden. Ruimte die benut moet worden voor de opgave om wonen duurzaam te maken.

We moeten afscheid nemen van een halve eeuw praten en denken over wonen en een nieuwe traditie starten van renoveren, gericht op het DOEN en al doende te INNOVEREN. Een passend aanbod van componenten in de serie van 1 wordt dan van onderaf afgedwongen met innovatie, met een vrije markt als resultaat.

Omdat 7,5 miljoen woningen renoveren veel is, beginnen we bij 1 woning

Op verschillende niveaus wordt er gesproken en geĂ«xperimenteerd met de opschaling van duurzame renovatie gericht op de serie van 1. Vanuit Den Haag praat Aedes bijvoorbeeld met schrijvers van de Bouwagenda. In Utrecht en Roermond zoeken woningcorporaties naar een herstart van het initiatief ‘De Stroomversnelling’ en in Eindhoven en Rotterdam experimenteren gemeenten en corporaties ieder in hun eigen regio door de bewoners zelf aan de knoppen te zetten. Al deze initiatieven hebben de afgelopen jaren tot waardevolle lessen en resultaten geleid. Een blauwdruk voor het daadwerkelijk opschalen van deze praktijk blijft echter uit. Er zijn nu 7 duizend energie neutrale woningen in Nederland. Het resultaat, een gemiddelde van nog geen 1 woning per week tegenover een landelijke opgave van duizend woningen per dag.

In de jaren zeventig startte de overheid met het onderzoeken van een visie op duurzaam onderhoud en beheer van woningen. Aanvankelijk vooral gericht op de vooroorlogse woningen maar in de jaren tachtig ook op de miljoenen naoorlogse woningen die in deze korte periode onder industriĂ«le vormen werden geproduceerd. Vanaf het hoogtepunt wat betreft aandacht en innovatie in de praktijk van de “Stadvernieuwing”, is vanaf de jaren negentig de aandacht voor bestaande woningvoorraad ondergesneeuwd door de nieuwbouw. Daarna is de beschikbaarheid van middelen om deze kennis voor de praktijk van volkshuisvesten verder te ontwikkelen terug gebracht naar nagenoeg nul euro.

Het is nu aan de ‘vrije markt’ om samen met de (semi-) overheid deze praktijk met de kennis van het verleden, zonder subsidie tot een nog nooit vertoond duurzaam resultaat te brengen. Het denken over de maakbaarheid van de maatschappij heeft plaats gemaakt voor de maakbaarheid van het individu. Een groeiend besef over het klimaat maakt deze behoefte op dit moment alleen maar zichtbaarder en urgent. Dan rest enkel de vraag in welk tempo en op basis van welke herhaalbare voorbeelden we deze opgave te lijf gaan?

De vraag is hoelang we nog van elkaar moeten accepteren dat iedereen leertijd nodig heeft om zelf het wiel (opnieuw) uit te vinden. Nu het rijk deze kennisoverdracht niet meer organiseert zullen we deze ESTAFETTE VAN KENNIS zelf moeten organiseren met elkaar. Met deze estafette nemen we afscheid van het verspillen van kennis en ideeën in projecten maar trappen we een golf aan innovatie af door continu met elkaar op zoek te gaan naar het olifantenpaadje binnen een bestaande praktijk. Het gaat immers niet om de bestaande praktijk van renoveren te veranderen, maar om deze te verbeteren.
Niet alleen een nieuwe vorm van kennisdeling zal de aandacht moeten krijgen maar vooral het daadwerkelijk opschalen van de praktijk en daarmee de praktijkervaringen die gedeeld kunnen worden. Renoveren van Ă©Ă©n woning is niet zo moeilijk, maar elke dag 1 woning renoveren, dat is waar de opgave ligt.

Eerste vijf woningen Alliantie+
Van links naar rechts, voorbeelden van renovaties met componenten in de serie van 1: Woonbedrijf Eindhoven gevel-dak nom-ready, Woonbedrijf Eindhoven gevel nom-ready, Woonbedrijf Eindhoven dak nom-ready, Woonbedrijf Eindhoven gevel-dak no-regret, Particuliere woning Etten-Leur Nul-op-de-Meter.

Estaffette van innovatie
Belangrijk is een gezamenlijk vertrekpunt waarin we de resultaten van de afgelopen jaren gebruiken om met een ‘nieuwe’ taal de markt morgen uit te gaan dagen met het doel er gezamenlijk beter van te worden. De eerste stap is het delen van de successen behaald in de afgelopen jaren met het doel om een grootschalige aanpak te initiĂ«ren.

De afgelopen jaren zijn er veel lessen geleerd in de dagelijkse praktijk van experimenteren. Bijvoorbeeld in Eindhoven experimenteert Woonbedrijf in een gebied van 1300 woningen om productontwikkeling voor de serie van 1 met de ‘keten’ vorm te geven. In de provincie Limburg experimenteert de woningcorporatie Wonen Limburg met opschaling door 4 verschillende marktpartijen in 4 jaar maar liefst 4 duizend woningen te laten verbeteren. En in Amersfoort opent de corporatie Portaal de deuren van de eerste ‘buurtwinkel’ waar de bewoners zelf hun renovatie kunnen komen winkelen.

Nieuwe moderne vormen waarin het delen van kennis wordt gebruikt, niet om met elkaar te denken over opschalen maar het werkelijk doen! Een gevolg van dit resultaat is een nieuwe traditie van renoveren waar men al doende leert over het renoveren van componenten in de serie van 1.

Het denken in componenten in plaats van in specifieke woningen levert een taal en drager tussen partijen die nu kennis en ervaring opdoen Laten we nu Ă©Ă©n keer heel precies met elkaar worden op het niveau van componenten voordat we opschalen. Hierdoor wordt het mogelijk om kennis te delen en schaal te gebruiken ongeacht de wens naar smaak, eigendom, verschijningsvorm, aantallen en thema. Het is tijd voor DOEN!

Bronnen:
(1)
‘Dit zei de koning in de Troonrede (en dit boedoelde hij)’, Mark Kranenburg, 19 september 2017, NRC

(2)
‘Topambtenaar: Rijk pakt regie woningbouw terug’, Marc Doodeman, 19 september 2017, CoBouw

(3)
‘Bernard Wientjes: We lopen elke dag verder achter met verduurzamen, Jeannine Julen, 19 september 2017, Trouw

Print dit artikel Print dit artikel

Categorie: Bewoners aan de knoppen, Circulaire economie, Componenten, ComponentRenovatie, Duurzaamheid, Nul-op-de-Meter, Renovatie en onderhoud, Serie van Ă©Ă©n, Voorraad| Geen reacties »

Plaats een reactie