Bestaande Woning Bouw






Denken in componenten

25 februari, 2015 | door Yuri van Bergen

Serie over Alliantie+ verbeteren à la carte -4-

Door: Yuri van Bergen en Roel Simons

ComponentRenovatie richt zich op samenhangende bouwdelen die voorzien in een gebruiksfunctie. Dat betekent dat er niet alleen gekeken wordt naar bijvoorbeeld het dakbeschot, maar naar het dak als drager voor het bergen van spullen of voor de extra slaapkamer. Dus componenten als drager voor gebruikskwaliteit.

Door de woning op te delen in verschillende componenten wordt de bestaande woningvoorraad op een andere manier gestructureerd. In plaats van een traditionele indeling naar woningtype en bouwjaar, wordt er per component gestructureerd naar vorm en gebruik. Een dak kan hiermee voor verschillende woningtypes in verschillende complexen toch dezelfde component zijn. Zo wordt de opgave vereenvoudigd en ontstaat er de mogelijkheid voor een aanbod dat gericht is op vorm en gebruik.


De bestaande woningvoorraad wordt momenteel beheerst door denken op stads-, wijk-, complex- en woningtypeniveau. Aan de hand van deze verschillende niveaus kunnen we in onze woningvoorraad een grote diversiteit herkennen. Binnen een stadsdeel komen meerdere complexen voor, die op zichzelf weer meerdere woningtypen kunnen bevatten. In onderstaande afbeeldingen zien we een wijk van 1.700 woningen, ingedeeld in 23 woningtypen, gebaseerd op bouwsysteem en bouwjaar.

Als we onze woningvoorraad zouden bekijken vanuit componenten, dan kan het zijn dat we op een hele andere indeling van de wijk komen. Als we het dak als voorbeeld nemen en niet alleen beschouwen vanuit technisch oogpunt, maar het gebruik van de onderliggende ruimte meenemen, dan kunnen we een ander soort typering aan de woningen toekennen. We praten dan over ‘families’ (3). Een familie heeft dezelfde hoofdkenmerken (indeling, ruimte, vorm), maar kan op detailniveau van elkaar verschillen (afwerking, materialisering, kleur). Onderstaand figuur toont negen mogelijke ‘dakfamilies’ voor rijtjeswoningen uit de naoorlogse periode.

Het component dak zegt in bovenstaand overzicht niet enkel iets over de vorm, maar het gaat ook om de bruikbaarheid van de zolderruimte. Waar bij het ene type dak een dakkapel veel toegevoegde waarde zou hebben voor de zolderruimte, is bij het andere type dak een dakkapel volstrekt onlogisch, omdat de zolderruimte nooit als leefruimte gebruikt kan worden door de beperkte hoogte. Dit levert bepaalde logische ontwerpmogelijkheden die niet direct gebonden zijn aan de technische staat en afwerking van het dak.
Als we op deze manier kijken naar de componenten van woning, dan gaan we voorbij aan de fysieke grens van een woningtype en complex. Een dakfamilie behoort niet tot een bepaald type woning en is dus geen specifieke eigenschap van een bepaald woningcomplex. Het is een eigenschap van een component, dat in vele verschillende woningtypen is toegepast. Als we dezelfde wijk nogmaals zouden beschouwen, maar dan vanuit het component dak, dan kunnen we met vijf families de wijk ordenen, voordat we gaan nadenken over eventuele oplossingen.

Het denken in componenten zorgt ervoor dat de grenzen van stad, wijk, complex en woning worden overschreden en het typeren van onze bestaande woningvoorraad wordt vereenvoudigd. De aanpak van een wijk wordt behapbaar en voor het dak van een woning in Maastricht geldt ineens dezelfde vraag als voor een dak in Alkmaar.

Het denken in componenten als drager van gebruikskwaliteit is niet nieuw. Een particuliere huiseigenaar doet niets anders. Er is bijna geen particuliere huiseigenaar te vinden die zijn woning in één keer volledig aanpakt voor de komende vijftien of dertig jaar. Op basis van componenten zijn met de industrie projectoverstijgende oplossingen bedacht. Geen unieke oplossing voor een specifiek project, maar een oplossing met maatwerk die breed in te zetten is.
Deze manier van denken maakt het mogelijk om met maatwerk de voorwaarden: massa, kwaliteit en prijs, te blijven waarborgen. Het denken in componenten is dan niet alleen een kwestie van techniek, maar geeft ook vorm aan de gewenste prestatie (differentiatie) en het gerealiseerde beeld. Zo is het mogelijk om stap voor stap een verbeterd aanbod te realiseren in de serie van één, met bewoners aan de knoppen.


Bronnen / Verwijzingen:

(1) ‘Denken in componenten’, Roel Simons en Sandra Arts, bestaandewijk.nl, 26 november 2014
(2) in de serie ‘Alliantie+’ zijn op kennisbank bestaandewoningbouw.nl al meer artikelen verschenen
(3) ‘De familie doorzon’ Yuri van Bergen en Haico van Nunen, kennisbank bestaandewonignbouw.nl, 23 december 2014

Print dit artikel Print dit artikel

Categorie: Alliantie+, Componenten, ComponentRenovatie, Serie van één| Reacties uitgeschakeld voor Denken in componenten

Je kunt niet meer reageren!