Bestaande Woning Bouw






Doorzonwoning en spruitjeslucht

18 mei, 2007 | door Martin Liebregts

Geef de toekomst de ruimte

Door Martin Liebregts en Jelle Persoon

De schreeuwende behoefte aan woningvergroting zal de verbouwagenda van de komende decennia sterk be√Įnvloeden. Alleen een passende techniek met erbij behorende evenwichtige kosten-kwaliteitsverhouding geeft de bestaande 7 miljoen woningen extra toekomstruimte.
accommoderend-vermogen-doorzonwoning_klein.JPG

In principe kunnen woningen op allerlei manieren vergroot worden. Echter het aanbod dat kwalitatief nog hoogwaardig is, weinig overlast biedt en een gunstige kosten-kwaliteitsverhouding kent, is er niet of nauwelijks. En dan betreft het niet allerlei tijdelijke oplossingen, maar duurzame producten. Het gaat dus om structurele verbetering van de bestaande woningen, waarbij het geheel meer toekomstwaarde heeft.
De gehele woningvoorraad: eengezinswoning, gestapelde woning, huur en koop, is onderwerp van aanpassing. De roep om ruimte in allerlei stedelijke gebieden is zeer groot. Verhuizen is niet altijd de oplossing. Mensen zijn geworteld in een buurt of wijk. En aanbod in zowel vooroorlogse als naoorlogse wijken kent weinig differentiatie in grootte. Uiteindelijk is alles gebouwd onder hetzelfde economische gesternte.
Nu de markt niet alleen door schaarste en tekort wordt gekenmerkt, maar het verlangen naar comfort en luxe steeds groter wordt, is extra ruimte één van de pijlers voor de toekomst.
De wens van woningvergroting gaat gepaard met een verschuiving van huur naar koop. Op een termijn van tien jaar zal tweederde van de woningen in handen zijn van eigenaar-bewoners (letterlijk en figuurlijk). Dit vraagt om maatwerk met goede kosten-kwaliteitsverhouding.

Het accommoderend vermogen van 1,5 miljoen doorzonwoningen

Zijn de woonkamer en keuken rond 1950 samen nog ruim 25 m2 groot, nu verwacht eenieder bijna 40 m2. De doorzonwoning heeft in de periode 1900 tot 1970 een stormachtige groei doorgemaakt. Op zijn hoogtepunt, begin jaren zeventig als de woning ruim 6 m breed en 9 m diep is en de plattegrond alle ingredi√ęnten van flexibiliteit bezit, verdringt de breedplaatvloer de doorzonwoning. De tuinkamerwoning is geboren!
De potentie van een doorzonwoning is om twee redenen groot: de breedte van de woning (6 m of meer) en de relatief ruime percelen, die in de jaren vijftig en zestig nog gebruikelijk zijn. Dat houdt in dat de woningen op allerlei wijzen vergroot kunnen worden door uitbouw, aanbouw of (dak-)opbouw. Zo kan een woning van 250 m3 uitgroeien tot een woning van 400 m3.
De producten op de markt die een dergelijke woningvergroting mogelijk en betaalbaar moeten maken, zijn er eigenlijk nog niet. Serres en dakkapellen zijn op dit moment nog het maximaal haalbare. Vervolgens komt men terecht op de traditionele markt, waar de prijs 50 tot 100 procent hoger is dan men vanuit een evenwichtige kosten-kwaliteitsverhouding zou verwachten.
Het groeiend aantal eigenaar-bewoners, de verdere economische groei en toenemende ruimtebehoefte zullen om een passend aanbod op de markt gaan vragen. Het accommoderend vermogen is een samenspel tussen casco-eigenschappen en een passend aanbod op de markt. Alleen dan zijn de eigenschappen volledig uit te nutten.

Van rijtje naar huis: de woning als eenheid

Er is bijna geen land ter wereld dat het rijtjeshuis zo gekoesterd heeft en nog koestert. De huidige Vinexen bevestigen nog dagelijks dit ideaal van gelijkheid en uniformiteit. De grandeur moet uit de herhaling spreken. Niet de gevelwand als totaal is dan het ideaal, zoals bij de Amsterdamse School, maar de strenge herhaling. De gehele naoorlogse woningbouw wordt bijna gekenmerkt door dit rijtjesideaal. Bijna een abstract schoonheidsideaal. De conflicten ontstaan op het moment dat het totaal te weinig uitstraling heeft en onderscheidende eigenschappen bijna ontbreken. Op het moment dat het rijtje in bezit komt van individuele eigenaar-bewoners, ontstaat er een proces van zoeken naar identiteit ofwel eigenheid. De voordeur, de kleur van de kozijnen, de luifel, de erker, de dakkapel, de kleur van het metselwerk vormen allemaal bouwstenen bij de invulling of de vormgeving van de eigen identiteit, waar het huis een essentieel onderdeel van is. Juist de rijtjeswoning lokt vaak een dergelijke reactie uit. Niet de tuindorpen, niet de vooroorlogse villawijken en niet de jaren dertig woningen roepen dit op, maar de uniforme, op gelijkheid gebaseerde vormgeving. Om ruimte te geven, dat een rijtje wordt omgezet in afzonderlijke woningen, zal de woning als eenheid een kader moeten krijgen of herkenbaar gemaakt moeten worden. De woning vormt dan de eenheid voor de kwaliteitstoevoeging, zowel aan de buitenkant als aan de binnenzijde.

Eenheid van aanpassing of herstel

Bij de huidige sloop- en vervangingspraktijk duurt het ruim 400 jaar voor de huidige woning volledig gesloopt zal worden. Een periode die bijna tot de categorie van de eeuwigheid behoort. Het vooruitzien van 15 tot 20 jaar leidt al gauw tot glazen bol kijken. De toekomst van de doorzonwoning is in die termen dan ook bijna eeuwigdurend. Met andere woorden, wat goed is dat blijft.
Vervolgens is het zoeken naar de eenheid, waarop de aanpassing of herstel in de tijd plaats gaat vinden. Hiervoor is het begrip ‚Äėcomponent‚Äô bedacht. Een samenhangende ruimte of bouwdeel, die voorziet in een behoefte. Te denken valt aan douche, keuken, uitbouw, dakopbouw, voorgevel etc. De toevoeging van een dergelijke kwaliteit moet meerwaarde aan het geheel geven.
Woninggrootte en architectonische uitstraling domineren de behoefte aan nieuwe (technische) oplossingen. Wanneer er componenten ontwikkeld worden waarmee eenvoudig, goed en goedkoop de te kleine woningen vergroot kunnen worden, is dit beslissend voor de toekomst van die woningen. Nieuwe gevelcomponenten, waarmee zowel de technische kwaliteit als het gebrek aan architectonisch kwaliteit aangepakt worden, moeten de saaiheid doorbreken. Een gunstige kosten-kwaliteitsverhouding is ook hier de voorwaarde.

De schreeuw om ruimte en comfort

De komende jaren zal de schreeuw om ruimte en comfort toenemen. Dit zal op zeer korte termijn de Gammacultuur gaan overstijgen. Een mooi schrootjesplafond als resultaat van eigen arbeid is niet meer voldoende.
In de titel werd verwezen naar het toppunt van burgerlijkheid ‚ÄėDoorzonwoning en spruitjeslucht‚Äô. Vaak zijn het woorden die verwijzen naar de saaiheid van de vijftiger jaren. Het gaat dan om het culturele klimaat wat benepen was, mede onder invloed van de verzuiling. Met de opzet van wijken en woningcasco‚Äôs uit die periode is niets mis. Ze bezitten alle potenties om de vereiste ruimte in de toekomst te realiseren.

Print dit artikel Print dit artikel

Categorie: Bouwtechniek, Renovatie en onderhoud, Voorraad| 1 Reactie »

Een reactie op “Doorzonwoning en spruitjeslucht”

  1. Reactie door: Harry 2 maart, 2014 om 12:15

    Ik vind de doorzonwoning een geweldig type woning.
    Ik heb zelf jaren lang vrijstaand gewoond.
    In het type bungalow
    Maar. het type doorzonwoning is echt een concept wat met kop en schouders overal bovenuitsteekt
    En dat gezeur over burgerlijkheid en spruitjes lap ik allemaal onder mijn bekende laars
    Spruitjes zijn lekker en burgerlijkheid is gemakkelijk
    Groetjes van Harry uit een heerlijke doorzonwoning te Loenen aan de Vecht