Bestaande Woning Bouw






Duurzaamheid breeduit

16 juli, 2015 | door Haico van Nunen

Serie over Kijken naar kwaliteit – 4 –

Er zijn veel manieren om te kijken naar de kwaliteit van een woning, in de eerste drie artikelen uit deze serie is dat al naar voren gekomen. Als het criterium duurzaamheid is dan blijft dit in de praktijk vaak beperkt tot energiegebruik en de reductie daarvan. Maar duurzaamheid is breder dan alleen energie. Langzaamaan komt er ook bewustzijn voor de milieulast veroorzaakt door materialen. Vanuit die invalshoek zal handhaven van het bestaande in veel gevallen beter zijn. Immers, het slopen van een woning brengt veel afval met zich mee, met een hogere milieulast. Maar handhaven kan alleen als de beeldkwaliteit in orde is, de ruimtelijkheid aanwezig is, en gebruikskwaliteit aansluit bij de gewenste ervaring (1). Duurzaamheid moet dan ook niet enkel worden opgehangen aan energie en materialen. Om duurzaamheid in zijn breedheid te beoordelen is de term Trias Solida bedacht (2), een integrale beoordeling van meerdere eigenschappen die bepalen of een woning ‘duurzaam’ is. De Trias Solida gaat er van uit dat een woning is duurzaam is als hij mooi, stevig en bruikbaar is. Mooi en bruikbaar zijn de thema’s die in de eerste drie verhalen in deze serie al aan bod zijn gekomen. In dit artikel ligt de focus op stevig, waarbij mooi en bruikbaar randvoorwaarden zijn, voordat je over stevig na gaat denken.

Duurzaamheid als integraal begrip
Het begrip ‘stevig’ heeft betrekking op de lange termijn waarop je een woning kunt gebruiken. Dat is niet alleen gebaseerd op de huidige staat van een woning, maar ook op het accomoderend vermogen van een woning. Dat bepaalt in welke mate een gebouw aan te passen is aan de wensen van vandaag de dag. En laat dat dan net weer de gebouwen zijn die qua gebruik, ruimtelijkheid en beeldkwaliteit goed doordacht zijn, de meeste kans hierop maken. Kijken we naar de duurzaamheid als kwaliteit dan is het zorgvuldig omgaan met kwaliteit in de tijd belangrijk. Hoe kun je gedurende de gehele periode dat de woning gebruikt wordt (120 jaar) zorgen dat alles heel is en functioneert. Bovendien is de opgave om dat met zo min mogelijk milieulast te doen.
Het lijkt wel of duurzaamheid alleen maar afhangt van andere kwaliteiten. Dat is natuurlijk ook weer niet het geval. Maar de woning moet de moeite waard zijn om te behouden. Een woning met een slechte plattegrond of weinig lichttoetreding, zou vanuit materiaaloogpunt beter behouden kunnen blijven. Maar dat is een woning waar op basis van het achterblijven van andere kwaliteiten (gebruik of ruimtelijkheid) niemand wil wonen. Het is dus niet zo dat al het bestaande behouden moet worden. Jaarlijks zijn er in Nederland dan ook tussen de 10.000 en 15.000 onttrekkingen. Allemaal woningen die om een of andere reden niet meer voldoen aan de vraag. Ondanks dat die woning gesloopt wordt kan dat een duurzame oplossing zijn. Een oordeel van deze woningen aan de hand van de Trias Solida zal slecht uitpakken op het vlak van mooi en/of bruikbaar.

Duurzaamheid als maat
Als we dan bepaald hebben dat een woning mooi, functioneel en stevig is, dan hebben we ondertussen de kennis om dit samenspel van duurzaamheid in een getal uit te drukken. Een levenscyclusanalyse laat zien wat er allemaal in en uit een gebouw gaat. Aan de hand van dat getal kunnen we de milieulast van een woning uitdrukken en onderling vergelijken welke oplossingen het beste passen bij de ambities. Dergelijke exercities laten meestal zien dat het in leven houden van het bestaande tot een betere milieulast leidt, in vergelijking tot sloop / nieuwbouw. Maar zoals gezegd, dat gaat enkel op als de integrale (duurzame) kwaliteit aanwezig is. De Trias Solida vertegenwoordigt dat samenspel.

Het kijken naar duurzaamheid als kwaliteit is dus veel meer dan rekenen. Het vergt kijken, beoordelen, reflecteren en afwegen op diverse vlakken, om duurzaamheidskwaliteit zichtbaar te maken en te benutten. Daar zit de waarde(ring) voor de woning in verweven. Alleen die woningen die mooi, ruimtelijk en goed te gebruiken zijn worden verbeterd. Rekenen aan het milieu is ondersteunend om binnen deze context de optimale maatregelen te nemen.


Bronnen / verwijzingen:

(1) Eerder zijn in deze serie al verschenen:
‘Kwaliteit kan geen statisch begrip zijn aangezien gebruik dat ook niet is’, Laurens Talsma, 15 juni 2015 kennisbank bestaandewoningbouw.nl
‘De grenzen van de ruimtelijkheid’, Roel Simons, 2 juli 2015 kennisbank bestaandewoningbouw.nl
‘Tussen mode en zorgvuldig ontwerpen’, Sandra Arts, 9 juli 2015 kennisbank bestaandewoningbouw.nl
(2) Zie voor een nadere uitleg ‘worstelen met duurzaamheid’, Haico van Nunen, 1 augustus 2013, levensduur-denken.nl. De termen mooi, stevig en bruikbaar zijn afgeleid van de drie basiswaarden voor architectuur van Vitruvius: Venustas, Fermitas en Utilitas.

Print dit artikel Print dit artikel

Categorie: Duurzaamheid, kijken naar kwaliteit, Kwaliteiten, Renovatie en onderhoud| Reacties uitgeschakeld voor Duurzaamheid breeduit

Je kunt niet meer reageren!