Bestaande Woning Bouw






Na klimaattop energiebesparing van onderop

30 december, 2009 | door Haico van Nunen

De afgelopen week stond in het teken van de klimaattop in Kopenhagen. Het was dé top om een stevig vervolg te geven aan het Kyoto-verdrag. De verwachtingen waren gespannen, de uitkomst echter mager. Er is geen officieel (juridisch) akkoord, aangezien niet alle landen de verklaring steunen. De belangrijkste punten waar men het wel over eens is, is dat de aarde niet meer dan twee graden mag opwarmen, dat er geld beschikbaar komt voor ontwikkelingslanden (30 miljard op korte termijn en 100 miljard op de lange termijn) en dat er meer inzicht gegeven zal worden over de (CO2-)uitstoot, onder meer door een lijst met beloftes die landen al gemaakt hebben. Echter scherpere doelen of een verdergaande reductie om de klimaatveranderingen tegen te gaan heeft geen overeenstemming bereikt. De Verenigde Staten is tevreden en noemt het ‘in actie komen van enkele grote industrielanden’, terwijl de Europese Unie het maar een mager resultaat noemt.

Wat betekent dat voor de huidige Nederlandse doelen? Er is geen (wettelijke) aanscherping van de eisen gekomen, de noodzaak om nog meer te doen is er niet vanuit de wereldwijde politiek. De voorgestelde 6% reductie (in 2012) kan met de bestaande maatregelen bereikt worden (in 2006 was er al 3% reductie gerealiseerd). Voorgestelde verhogingen van de energiekosten om investeringen in duurzame energie te financieren zijn dus wettelijk niet nodig, en met de huidige voorgestelde energienormen (EPC) kunnen we aan de voor Nederland geldende normen voldoen. Moeten we het dan daar maar bij laten?

Uit onderzoek voorafgaand aan renovaties is gebleken dat de energetische kwaliteit van woningen niet altijd aan de wensen voldoet. Sterker nog, 68% van de bewoners wenst een verbetering van de isolatie. Datzelfde onderzoek laat zien dat ruim 53% van de ondervraagde bewoners niet tevreden is over de ventilatie. Alle afspraken uit Kyoto of Kopenhagen ten spijt, bewoners willen toch graag verbetering.

Afgelopen jaren is er een aantal artikelen geplaatst hier op de kennisbank die de mogelijkheden voor energiebesparing hebben getoond. ‘Energiestrategie: niet passief, maar actief neutraal’ liet zien dat het realiseren van CO2-reductie op meerdere manieren mogelijk was. Passiefhuizen, maar ook door zelf energie op te wekken zijn grote sprongen te maken. ‘Kansen voor A-B-C’ liet zien dat voor iedere renovatie een passende oplossing is. In deze lezing staan de mogelijkheden voor energiezuinig renoveren centraal. Er zijn veel kansen om energiebesparing toe te passen, maar ze zijn wel gekoppeld aan de (mate van) de ingreep die wordt gepleegd.
‘Van levensduurdenken naar Milieu-Waarden-Analyse (MIWA)’ trekt dit nog breder, door naast energie ook naar materiaal en naar de kosten te kijken. Het laat zien dat er voldoende kansen zijn voor CO2 reductie in de bestaande bouw. De komende jaren moeten we die kansen gaan benutten, dan kunnen de benodigde verbeteringen aan woningen gerealiseerd worden, en tevens laten zien dat hoge ambities best waar te maken zijn. Wellicht een voorbeeld voor sommige ‘grote industrielanden’ voor de klimaattop in Mexico in 2010?
Energiebesparing van onderop maakt het wonen van alle dag ook nog aangenaam. Misschien zijn over vijf jaar bewoners meer tevreden en besparen ook nog eens geld.

Print dit artikel Print dit artikel

Categorie: Duurzaamheid, Kosten, Renovatie en onderhoud| 1 Reactie »

Een reactie op “Na klimaattop energiebesparing van onderop”

  1. Reactie door: Jos Lichtenberg 30 december, 2009 om 11:47

    Het onderstaande pamflet is actueel in dit kader. Het is een reactie op het congres van de Club van Rome eind oktober in Amsterdam en de recente klimaattop in Kopenhagen en vraagt meer aandacht voor de bouw. In ieder geval is de verwondering groot dat op dergelijke conferenties en ook door overheden nooit expliciet wordt opgemerkt dat de bouw zo nadrukkelijk als vervuiler aanwezig is en dus ook grootschalig kan bijdragen aan het bereiken van ambities.
    Het pamflet is opgesteld door Andy van den Dobbelsteen (TU Delft), Remko Zuidema (Stichting Slimbouwen) en mijzelf (TU Eindhoven).
    De tekst:

    Klimaat en Energie
    De bouw kan het verschil maken.
    december, 2009

    Met 43% van de nationale energieconsumptie (productie en gebruik), 35% van alle afvalproductie (en daarvan al een derde deel tijdens het bouwproces) en 25% van alle wegtransport maakt de bouwsector in Nederland een ecologische voetafdruk van een reus. In de meeste Westerse landen gelden soortgelijke percentages. De klimaat- en energieproblematiek kan daarmee niet los worden gezien van de bouw en gebouwde omgeving.
    Dat lijkt slecht nieuws, maar de bouw is ook een veelbelovend aandachtsveld: er kunnen immers grote klappen gemaakt worden. En daar wordt ook al volop aan gewerkt.

    Zo zijn in ons land veel initiatieven voor het sluiten en helemaal schoon krijgen van kringlopen, populair geworden onder de naam Cradle to Cradle. Een duurzaam bouwstoffenbeleid begint bij de toepassing van bouwsystemen die milieuvriendelijk, flexibel en herbruikbaar zijn, zoals het SlimBouwen-principe. Daarnaast is Nederland ver met het herverwerken van bouw- en sloopafval, dat in het vervolg moet worden aangeduid als technische grondstoffen. Deze vergaande ‘verschoning’ van grondstoffenkringlopen is mogelijk en financieel haalbaar, maar wordt van overheidswege niet altijd stimulerend gefaciliteerd.

    Een ander voorbeeld van initiatieven is de brede aanpak van energieneutrale gebouwen, wijken en zelfs hele steden of provincies, waarvoor (vooral technische) universiteiten en andere kennisinstellingen, provincies en gemeenten en diverse creatieve marktpartijen als architecten, stedenbouwers en ontwikkelaars samenwerken in onderzoeks- en ontwerpprojecten. Het interessante van de grootschalige projecten is dat duurzaamheid in de bouw zich niet meer beperkt tot een milieuvriendelijk ontworpen gebouw, maar dat grote gebieden in samenhang worden ontwikkeld en ruimtelijke inrichting als stuurmiddel voor (duurzame) mobiliteit en energiesystemen wordt ingezet. Voorbeelden hiervan zijn REAP, de Rotterdamse Energie Aanpak en –Planning alsmede de klimaatambities van de Gemeente Amsterdam, zoals uitgewerkt voor het gebied Buiksloterham.

    Goede ideeën zijn er volop in de bouwsector; we kunnen ze onmogelijk allemaal noemen. Onder de naam BouwInnovatiePartnership is zelfs een collectief van bottom-up initiatieven geformeerd. En dat het duurzaamheidsbeoordelingsinstrument BREEAM-NL een initiatief van marktpartijen is, zegt ook veel.
    Probleem is eerder de uitvoering van deze plannen en ontwerpen, waarvoor een doortastende opdrachtgever nodig is. Een opdrachtgever is ook de bepalende of beperkende factor in de inrichting van (innovatie)processen, en in het bijzonder de rol van de overheid als mega-opdrachtgever op alle niveaus is daarbij doorslaggevend. Wat de duurzame initiatieven in de bouwsector daarom vooral nodig hebben is stevige steun vanuit de overheid, om ze daadwerkelijk ten uitvoer te brengen en in te zetten waar dat nog niet gebeurt.

    De maatschappelijke thema’s kennen binnen de versnipperde bouwsector zelf geen probleemeigenaar. Het aan de sector overlaten van duurzame ontwikkeling is dus geen alternatief en leidt tot een traag transitieproces. De echte oplossingen liggen nadrukkelijk op een integraal bedrijfsoverstijgend niveau.
    Parallel aan de Klimaattop in Denemarken willen wij nadrukkelijk specifieke aandacht vestigen op het belang en de potentie van de bouwsector. We leveren graag onze bijdrage om de noodzakelijke en urgente duurzame verbeteringsslag te maken.

    December 2009

    Jos Lichtenberg
    Hoogleraar Product Development & Innovation, TU Eindhoven (J.J.N.Lichtenberg@TUe.nl)

    Andy van den Dobbelsteen
    Hoogleraar Climate Design & Sustainability, TU Delft (A.A.J.F.vandenDobbelsteen@tudelft.nl)

    Remko Zuidema
    Bestuurslid Stichting SlimBouwen (r.zuidema@slimbouwen.nl)