Bestaande Woning Bouw






Van maatregelen naar prestatie-eisen

9 juli, 2012 | door Martin Liebregts

Door: Yuri van Bergen en Martin Liebregts

Serie over de praktijk van innovatief aanbesteden – deel 3 –

Noodzaak van vraagspecificatie

Wanneer je naar de markt toe je vraag wilt formuleren, dan is het nodig hiervoor een passende studie uit te voeren. Een zogenaamde programmastudie is hiervoor het geëigende middel om de vraagspecificatie boven tafel te krijgen.
Een programmastudie richt zich op de samenhang tussen de huidige en toekomstige vraag en het aanbod. De integraliteit bestaat eruit dat alle aspecten (kwaliteit, kosten, sociaal) op alle schaalniveaus in hun context beschouwd en geïllustreerd worden via concepten ofwel varianten. Het is een mond vol om te zeggen dat het programma het resultaat is van een ontwerpproces, waarbij alle onderdelen met elkaar in verband worden gebracht om de gewenste kwaliteitsaanpassing te verbeelden. Een programma is geen optelsom van prestaties, maar is vooral een waardering en/of keuze die illustreert waarnaar gezocht wordt. Het is een combinatie van vastomlijnde prestaties en een verhaal over de toekomst. Bijgevoegde figuur laat de puzzelstukjes zien en geeft de stappen aan, die bij een programmastudie gezet worden. Een programmastudie is een zoektocht en een creatieve puzzel, waarbij gebruik gemaakt wordt van alle benodigde disciplines. In wezen is hier bij de kwaliteitsaanpassing van de bestaande (woning)bouw allereerst een conceptontwikkelaar aan het werk, die via inventarisatie en analyse poogt mogelijkheden te verbeelden met de bijbehorende consequenties. Tijdens zo’n creatief proces zoekt de conceptontwikkelaar draagvlak voor het toekomstbeeld bij de betrokken partijen. Voor zover er sprake is van een groepsproces, is dit toch vooral bedoeld om het speelveld in kaart te brengen en de vraagspecificatie vast te leggen en te houden.

Prestaties

Levensduurverlenging is in de loop der tijd automatisch verbonden met kwaliteitsaanpassing. Met andere woorden, de mate waarin de woning en haar componenten of samengestelde bouwdelen hun functie kunnen vervullen, is sterk afhankelijk van de tijdsperiode, die beschouwd wordt en de kwaliteitsaanpassingen, die in de tijd uitgevoerd worden.
Om te beoordelen en te ordenen wat de gewenste of vereiste kwaliteitsaanpassing is, zijn de afgelopen decennia diverse systemen en structuren bedacht, al of niet vastgelegd in normen. Ondanks alle nauwkeurige beschrijvingen gaat het bij kwaliteit om het eenduidige vastleggen van prestaties. Dan pas krijgt kwaliteit of prestatie een stem. Vooral in dit stadium van de discussie is het essentieel te zoeken naar de juiste verhalen, die dit zichtbaar maken. Hiervoor onderscheiden we vijf categorieën of hoofdvragen, die dit illustreren:

In het boek ‘Manifest, Renovatievisie 2050’ van de BouwhulpGroep zijn de prestaties uitgebreid beschreven voor de verschillende levensduurverlengingen (vijftien, dertig en vijfenveertig jaar). In dit kader worden enkele illustraties weergegeven. Drie hoofdcategorieën worden onderscheiden:

Alle bovengenoemde categorieën zijn vervolgens voorzien van criteria met bijbehorende normen.
Het is aan de gebruiker om een keuze te maken voor de mate waarin de prestaties vastgelegd worden, al of niet in combinatie met maatregelen in hoofdlijnen.
Een globale typering van de prestaties ten aanzien van de technische kwaliteit bij dertig jaar is:

Ruimtelijke kwaliteit


(klik op de tabel voor een vergoting)

Technische specificatie


(klik op de tabel voor een vergoting)

De selectie: van prestatie naar waardering

Selectie en competentie

Wanneer er nieuwe schoenen gekocht gaan worden, is niet de invulling van een checklist, en het daaruit volgend aantal punten, dat de doorslag geeft bij de keuze. Op het moment dat de prestaties van het eigen aanbod uitstijgt boven de vereiste basiskwaliteit, en de prijs niet het enige criteria meer is, dan is de afweging voor de opdrachtgever complex en tegelijkertijd eenvoudig. Juist de interpretatie van de aangeboden kosten-kwaliteitsverhouding, of de potentie die erin besloten ligt, leidt dan tot een keuze.
Bij aanvang staat in principe vast dat alle uitgenodigde aanbieders over de competenties beschikken om voldoende basiskwaliteit te leveren, anders hadden ze niet op de lijst gestaan. De ontdekkingsreis van deze vorm van aanbesteden is gericht op het vinden en realiseren van die passende, vernieuwende benadering die iets extra’s levert dan tot nu toe niet bekend was. Deze vorm van aanbesteden moet de aanbieder uitdagen om met nieuwe, beter passende oplossingen te komen. Dat levert juist extra waardering op.

Bij de zoektocht of competenties naar een passend aanbod zal ook gericht gezocht moeten worden op basis van de specifieke eisen, die voortkomen uit de vraag. Daarom is het goed het profiel van de potentiele aanbieders te benoemen. In de publicatie PAMFLET, RENOVATIE ALS HOLLANDS-HERTONTWERP zijn negen prestatievelden benoemd, waarmee de mogelijke aanbieders te typeren zijn. Het is daarom een mogelijk hulpmiddel om partijen in de markt te selecteren voor je karakteristieke vraag. Ter vergelijking, als je op zoek bent naar specifieke schoenen, kies je ook die winkels waarvan je met grote zekerheid verwacht dat die in jouw vraag gespecialiseerd zijn. Als je dus zoekt naar wandelschoenen, ga je naar een speciale zaak.
En als je vervolgens nog streeft naar innovatie ten aanzien van de vraag naar kwaliteitsaanpassing die je zoekt, is het des te belangrijker die bedrijven te selecteren die hierin gespecialiseerd zijn. Want innovatie komt niet uit de lucht vallen en is geen resultaat dat op commando geleverd wordt. Uiteindelijk is innovatie een marktgerichte vernieuwing, die zowel het product als het proces kan betreffen. En aan innovatie gaat speurwerk vooraf, dat leidt tot een uitvinding. Een project levert dus geen innovatie op, maar kan kansen bieden om al bestaande innovaties in de praktijk te brengen.

Om de competenties van de potentiële aanbieders in beeld te brengen bij de (voor)selectie, kan gebruik gemaakt worden van de richtlijnen die te onderscheiden zijn als Slim&Snel, Integraal en betaalbaar. In het bijgevoegde kader worden de prestatievelden nader geïllustreerd aan de hand van vragen. Ter verduidelijking van de begrippen:

Waardeprofiel en prestatievelden

Tot slot is het nodig het uiteindelijke aanbod van de bouwers op basis van de vraagspecificatie te beoordelen en te scoren. Hiervoor zijn naast de prijs vijf prestatievelden benoemd (zie voorbeeld):

Naast bovengenoemde aspecten, die zich in eerste instantie richten op de kwaliteit, worden de verschillende onderdelen van de prijs op een rij gezet: bouwkosten, begeleidingskosten en onderhoudskosten.
Door aan de afzonderlijke aspecten een puntenscore te geven, wordt het belang van het onderdeel uitgedrukt ten opzichte van het geheel.


Interactie tussen waardeprofiel (nieuwbouw) en prestatievelden (renovatie)

De verwachting over de andere werkwijze

In de praktijk zijn de verwachtingen, die verbonden zijn met een andere vorm van planvorming en selecteren, divers. In hoofdlijnen worden de volgende aspecten genoemd:

De eerste vier aspecten worden veelal door de betrokkenen benoemd als mogelijk voordeel voor een andere manier van werken. Het laatste aspect: ruimte voor innovatie, is zeker zo belangrijk als de lange termijn in ogenschouw wordt genomen. Uiteindelijk ligt hierin het antwoord in een kwalitatief hoogwaardige, klantgerichte en betaalbare renovatie.

Bronnen
Zie ook: Op zoek naar plug en play-oplossingen uit de markt, Yuri van Bergen en Martin Liebregts, Kennisbank Bestaande Woningbouw, 15 juni 2012
Zie ook: Vraagformulering of vraagspecificatie, Yuri van Bergen en Martin Liebregts, Kennisbank Bestaande Woningbouw, 4 juli 2012
‘Pamflet, Renovatie als Hollands-Herontwerp’, Martin Liebregts en Yuri van Bergen, november 2011
‘Manifest, renovatievisie 2050′, Martin Liebregts en Yuri van Bergen, februari 2011

Print dit artikel Print dit artikel

Categorie: Beheer, Proces, Renovatie en onderhoud| Reacties uitgeschakeld voor Van maatregelen naar prestatie-eisen

Je kunt niet meer reageren!